Uzależnienia behawioralne — hazard, internet, praca, jedzenie

Nie tylko substancje psychoaktywne uzależniają. Hazard, gry komputerowe, pornografia, zakupy, praca czy jedzenie mogą aktywować dokładnie ten sam układ nagrody w mózgu co alkohol czy narkotyki — z porównywalną siłą i z porównywalnymi konsekwencjami dla życia.

Dlaczego czynności uzależniają?

Każde zachowanie, które wywołuje silne uczucie przyjemności lub ulgi — i które powtarzamy kompulsywnie mimo negatywnych konsekwencji — może uruchomić mechanizm uzależnienia. Dopamina uwalniana podczas wygrania zakładu, zakupu czy zdobycia kolejnego poziomu w grze działa na mózg podobnie jak substancje psychoaktywne.

Najczęstsze uzależnienia behawioralne

• Hazard: Najdłużej uznawane przez psychiatrię jako uzależnienie. Charakteryzuje się eskalującymi stawkami, "gonieniem strat" i destrukcją finansową. Często prowadzi do długów, kradzieży, rozstań
• Uzależnienie od internetu/gier: Szczególnie powszechne wśród młodych — izolacja społeczna, zaniedbywanie snu, nauki i relacji. Wirtualny świat zastępuje radzenie sobie z trudnościami realnymi
• Pracoholizm: Często "akceptowalne społecznie" uzależnienie. Praca staje się sposobem ucieczki od emocji i relacji. Prowadzi do wypalenia, chorób sercowo-naczyniowych, rozpadu rodzin
• Kompulsywne zakupy: Mechanizm regulacji emocji przez posiadanie. Chwilowa ulga po zakupie eskaluje wobec narastającego stresu i prowadzi do problemów finansowych
• Uzależnienie od pornografii: Coraz częściej rozpoznawane — wpływa na relacje, poczucie własnej wartości i życie seksualne
• Kompulsywne jedzenie: Szczególnie żywność wysoko przetworzona i cukier — silne związki z traumą, regulacją emocji i wyuczoną bezradnością